Αναγνώσματα Χριστουγέννων

Φέτος στις γιορτές διάβασα δύο βιβλία της ισπανόφωνης λογοτεχνίας, ένα κλασικό κι ένα σύγχρονο. Οι  λόγοι που και οι δύο επιλογές μου αφορούν μεταφρασμένη λογοτεχνία από την ισπανική γλώσσα έχουν να κάνουν αφ’ ενός με την αγάπη μου για την γλώσσα αυτή και την κουλτούρα της, αφ’ ετέρου οι επιλογές αυτές σχετίζονται το ένα με την επαγγελματική μου διαστροφή και το άλλο με …σπουδαστικές υποχρεώσεις. Όπως και να’χει, καθόλου δεν απογοητεύηκα.

Κατά τη διάρκεια της βδομάδας των Χριστουγέννων, με συντρόφευσε το βιβλίο «Η ζωή του Λαθαρίγιο ντε Τόρμες». Είναι ανωνύμου συγγραφέα, μεταφράστηκε στα ελληνικά από την εκπληκτική Ισμήνη Κανσή (η οποία βραβεύτηκε για τη συγκεκριμένη μετάφραση) και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Printa στη σειρά «Οι κλασικοί». Ως λογοτέχνημα ανήκει στην «πικαρέσκα» λογοτεχνία, (λαϊκή, σατιρική, τυχοδιωκτική λογοτεχνία) ένα είδος που αναπτύχθηκε στην Ισπανία κατά τον 16ο αιώνα. Picaro στα ισπανικά είναι ο κατεργάρης, ο δόλιος, ο αλήτης του δρόμου που μεταχειρίζεται κάθε μέσο προκειμένου να επιβιώνει. Τα novelas picarescas εμφανίστηκαν ως αντίδραση στα βουκολικά, ιπποτικά και ηρωικά έπη που κυριαρχούσαν στη λογοτεχνία της εποχής και οι ηρωές τους είναι περισσότερο «αντι-ήρωες»υπό την έννοια ότι τα κατορθώματά τους δεν είναι ιδιαίτερα ευγενή ή ηρωικά αλλά σχετίζονται με τη στυγνή επιβίωση μέσα σε μία καθημερινότητα γεμάτη αντιξοότητες.

lazarillode tormes goyaΟ Λαθαρίγιο όπως τον εμπνεύστηκε ο Γκόγια.

Η συγκεκριμένη σκηνή αφορά ένα περιστατικό που συνέβη όταν ο Λαθαρίγιο υπηρετούσε έναν τυφλό αγύρτη που τον άφηνε και πέθαινε της πείνας. Ένα βράδυ ο Λαθαρίγιο έκλεψε ένα κομμάτι λουκάνικο από τον τυφλό κι εκείνος τον εξανάγκασε να το κάνει εμετό.

Ο Λαζαράκος, λοιπόν, από το Τόρμες, είναι ένα αλάνι, ένα παιδί του δρόμου με ταπεινή καταγωγή που αλλάζει πολλούς αφέντες και τρώει πολύ ξύλο από όλους, είτε είναι έμποροι, είτε παπάδες, είτε ξεπεσμένοι ευγενείς. Περνάει πολλά βάσανα, με κυριότερο αυτό της ατελείωτης πείνας, και αρχίζει να αντιλαμβάνεται την υποκρισία της Εκκλησίας και των αρχόντων ενώ ταυτόχρονα καλείται να εφευρίσκει καθημερινά τρόπους για να ξεπερνά τις κακουχίες. Κυρίως όμως, και καθώς μεγαλώνει σιγά-σιγά, το βασικό που αντιλαμβάνεται ο Λαζαράκος είναι ότι για να βελτιώσει κάπως τη ζωή του, για να γίνει κι αυτός ένα αξιοσέβαστο μέλος της κοινωνίας, θα πρέπει να προσεταιριστεί τους «καθώς πρέπει», τους έχοντες (θέση ή χρήμα) χρησιμοποιώντας τα ίδια τους τα όπλα: τη σκληρότητα και την υποκρισία. Έτσι μεγαλώνει και από Λαζαράκος που έτρωγε καρπαζιές γίνεται Λάζαρος, ένας τιποτένιος τελάλης στο Τολέδο (που πάντως είναι καλύτερα από υπηρέτης νηστικός και άστεγος) που γράφει την ιστορία του, σε μορφή επιστολής και σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, απευθυνόμενος προς τον αρχιπρεσβύτερο του Τολέδο (για λόγους που δεν θα αναφέρω για να μην χαλάσω την έκπληξη της ιστορίας) θέλοντας ουσιαστικά να καταδείξει πως αυτός ο ίδιος ο Λάζαρος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα δημιούργημα της ίδιας της μεσαιωνικής κοινωνίας της Ιβηρικής.

Η γλώσσα είναι προφορική και γάργαρη και όπως προείπα η μετάφραση της Ισμήνης Κανσή εξαιρετική. Το βιβλίο θεωρείται από τα σημαντικότερα των ισπανικών γραμμάτων και γράφτηκε περίπου στα 1552 ενώ η κυκλοφορία του απαγορεύτηκε λίγα μόλις χρόνια αργότερα από την Ιερά εξέταση. Εντούτοις, ο Λαθαρίγιο συνέχισε να εκδίδεται στο εξωτερικό, όπου γνώριζε μεγάλη απήχηση. Η συγκεκριμένη ελληνική έκδοση που διάβασα περιλαμβάνει ένα κατατοπιστικό επίμετρο από τον Αντώνη Ζαχαρέα καθώς και ένα ιστορικό χρονολόγιο με τα σημαντικότερα γεγονότα της εποχής.

Την εορταστική εβδομάδα της Πρωτοχρονιάς, πέταξα στον γεωγραφικό και χρονικό αντίποδα του Λαθαρίγιο και διάβασα το «Όταν οι νεκροί χορεύουν» του σύγχρονου μεξικανού συγγραφέα Paco Ignacio Taibo II, που θεωρείται ο θεμελιωτής του σύγχρονου λατινοαμερικανικού μυθιστορήματος. Πρόκειται για μία αστυνομική νουβέλα που μετέφρασε ο Κρίτωνας Ηλιόπουλος και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα. Πρωταγωνιστής ο ιδιότυπος, μονόφθαλμος ντετέκτιβ Έκτορ Μπελασκοαράν Σαϋν ο οποίος καλείται να αναζητήσει ένα πτώμα που οφείλει να βρίσκεται εν ζωή.

1061

Η ιστορία διαδραματίζεται στο σύγχρονο Μεξικό. Δάσκαλοι απεργοί από τον Νότο και τις υποβαθμισμένες περιοχές των Τσιάπας κατακλύζουν την πρωτεύουσα ζητώντας δικαιοσύνη: ο ηγέτης τους, Μεδάρδο Ριβέρα, έχει φυλακιστεί για τη δολοφονία ενός ντόπιου προύχοντα σε μία υπόθεση εμφανώς κατασκευασμένη με πολιτικά κίνητρα από τη διεφθαρμένη κυβέρνηση της χώρας. Η Μαρισέλα Καλντερόν Γκαλβάν, μια ακτιβίστρια δικηγόρος, απευθύνεται στον Έκτορ και του ζητά να βρει ζωντανό το υποτιθέμενο θύμα προκειμένου να απελευθερωθεί ο Ριβέρα και να απονεμηθεί δικαιοσύνη. Έτσι, ο ήρωάς μας ταξιδεύει προς τις νότιες περιοχές του Μεξικού, όπου δεν φαίνεται να φτάνει ο νόμος…

Ομολογώ ότι δεν ξετρελάθηκα τόσο με αυτήν καθεαυτήν αστυνομική πλοκή του βιβλίου αλλά μου άρεσε πολύ σαν ατμόσφαιρα: ο συγγραφέας διατρέχει με τις περιγραφές αλλά και με το «στήσιμο» του βιβλίου του την εικόνα ενός τόπου διεφθαρμένου σε τέτοιο βαθμό που τα σύνορα μεταξύ τρέλας και «αντι-τρέλας» δεν φαίνονται να βρίσκουν λόγο να υφίστανται, κάτω από τον καυτό ήλιο σε μία ξεχασμένη και πνιγηρή μεξικανική επαρχία.

O πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου είναι»Desvanecidos Difuntos» που σημαίνει κάτι σαν «ξεθωριασμένοι / σβησμένοι νεκροί» και ομολογώ ότι ο ελληνικός τίτλος που δόθηκε «Όταν οι νεκροί χορεύουν» μου προκάλεσε μάλλον γέλιο, φανταζόμενη ζόμπι να κάνουν πάρτι μες την άγρια νύχτα. Ο ελληνικός τίτλος αναφέρεται βέβαια, σε ένα περιστατικό της ιστορίας όπου ο ήρωάς μας συναντά τον υποτιθέμενο νεκρό να χορεύει σε ένα επαρχιακό μπαρ, αλλά και πάλι… Θα μπορούσαν, νομίζω, στις εκδόσεις Άγρα να βρουν και καλύτερο τίτλο! Όπως και να ‘χει, τώρα διαβάζω ένα δεύτερο του Taibo, πιο πολιτικό αυτή τη φορά, οπότε θα επανέλθω.

Un abrazo

Advertisements

2 comments

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s