Ηρώα της εποχής

Η λατρεία των ηρώων είναι πιο ισχυρή όταν η σημασία της ελευθερίας του ανθρώπου είναι στο ελάχιστο.
Herbert Spencer, βρετανός φιλόσοφος, 1820-1903

Κάθε πρωί ακούω ραδιόφωνο αν και σπανίως οι πρωινές ειδήσεις διαφέρουν από εκείνες της προηγούμενης βραδιάς. Ακούω τα πρωινά δελτία ειδήσεων, τις συνεντεύξεις και τις αναλύσεις σαν μουσικό χαλί στις ηλεκτρονικές δουλειές που διεκπεραιώνω το πρωί χωρίς να δίνω ιδιαίτερη σημασία. Πριν καμιά δεκαριά μέρες όμως, όταν άκουσα ότι «νωρίς το πρωί ένας ηλικιωμένος αυτοκτόνησε στην πλατεία Συντάγματος», πάγωσα. Η είδηση μιας αυτοχειρίας έχει πάντα αυτήν την επίδραση πάνω μου. Μου προκαλεί σοκ γιατί περιέχει τόσο θάρρος και τόση απόγνωση μαζί που δεν αφήνει περιθώριο για επιπλέον σχολιασμούς ουσίας. Τι να πεις; Και γιατί να πεις κάτι πια;

Έχω σκεφτεί αρκετές φορές πως η αυτοκτονία σκοτώνει πολλαπλά. Γιατί, δεν μπορεί όταν αυτοκτονεί ο άνθρωπός σου, η μάνα, ο πατέρας, ο συνάδελφος, ο σύντροφος, ο γείτονάς σου να μην αναρωτηθείς για τις δικές σου ευθύνες. Αν μπορούσες να είχες κάνει κάτι για να το αποτρέψεις, αν μπορούσες να είχες συμπαρασταθεί και βοηθήσει περισσότερο πριν το μοιραίο και ανεπίστροφο τέλος, αν έπρεπε και αν μπορούσες να έχεις ένα ισχυρότερο και ποιοτικότερο παρών στη ζωή του αυτόχειρα. Ίσως στις περισσότερες περιπτώσεις τα ερωτήματα αυτά να έχουν απάντηση αρνητική, όμως δεν γίνεται η αυτοκτονία ενός ανθρώπου κοντινού να μην δημιουργεί δίκαιες ή άδικες, πάντως βαριές ενοχές. Και πώς ξεπλένονται καλύτερα οι ενοχές; Μα, με κραυγές.

Το ίδιο απόγευμα της αυτοκτονίας, το όνομα του αυτόχειρα Δημήτρη Χριστούλα ήταν από τα δημοφιλέστερα # στο twitter και ο κόσμος συνέρρεε με λουλούδια στην πλατεία Συντάγματος. Τα ΜΜΕ βοούσαν με τον γνωστό λαϊκίστικο τρόπο τους για την ηθική αυτουργία της κυβέρνησης και τα ΜΑΤ παρατάσσονταν ξανά για να χτυπήσουν τους πάσης φύσεως, θέσεως και προθέσεως διαδηλωτές. Εκείνο το βράδυ σκέφτηκα ότι αυτή τη φορά η κατάσταση με τις διαδηλώσεις, τις διαμαρτυρίες και την καταστολή θα μπορούσε να είναι διαφορετική, να φέρει την ανατροπή για την οποία αγωνίζονται όσοι κατεβαίνουν στο δρόμο. Όμως όχι. Ήταν μία από τα ίδια. Και χειρότερα.

Το επόμενο πρωί που κυκλοφόρησε το τελευταίο σημείωμα του αυτόχειρα, κάτι άρχισε να μην μου πηγαίνει καλά. Ο Δημήτρης Χριστούλας έγραψε ότι οδηγήθηκε στην αυτοκτονία για να διασφαλίσει ένα «αξιοπρεπές τέλος πριν αναγκαστώ να ψάχνω στα σκουπίδια για τη διατροφή μου». Αυτό είναι κάτι παραπάνω κι από λυπηρό. Είναι εξοργιστικό – το να βρίσκεται ένας άνθρωπος σε τέτοια απόγνωση. Όμως οι προτροπές για κρέμασμα των προδοτών στην πλατεία και «αν έπαιρνε ένας Έλληνας το καλάζνικοφ, εγώ θα ήμουν ο δεύτερος» με ξένισαν. Με ενόχλησαν, όπως με ενοχλούν και όσοι ζητούν κρέμασμα και εκτελέσεις πολιτικών υπευθύνων και μη για τη σημερινή πολιτική κατάσταση. Λόγια, λόγια, χωρίς ουσία και χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. «Λόγια ενός απελπισμένου» σκέφτηκα και δεν έδωσα στη συνέχεια καμιά σημασία. Εξακολουθούσα να νιώθω θλίψη για τον άνθρωπο που έφυγε…

Αυτό που ακολούθησε όμως στην πολιτική κηδεία του αυτόχειρα ήταν, κατά τη γνώμη μου, εμετικό. Το πλήθος που συνέρρευσε για να αποτίσει φόρο τιμής στον αυτόχειρα φώναζε «το αίμα κυλάει, εκδίκηση ζητάει» σαν να παρευρίσκονταν σε κηδεία από κρητική βεντέτα (για να αποφύγω πολιτικούς παραλληλισμούς), η κόρη του αυτόχειρα τον αποχαιρέτισε αποκαλώντας τον «σύντροφο», ο Μίκης Θεοδωράκης απέστειλε πατριωτικό μήνυμα και οι υπόλοιποι πολιτικοί ομιλητές τον χαρακτήρισαν «ήρωα».

Ε, όχι! Όχι πια άλλες γιαλαντζί διαμαρτυρίες σ’ αυτή τη χώρα. Θέλετε εκδίκηση για το αίμα, αγαπητοί σύντροφοι; Βγείτε και πάρτε τη, ποιος σας εμποδίζει; Πολύ βαριά τα συνθήματα, χάσανε το νόημά τους από την ανούσια επανάληψη. Εμπρός! Μη σας κρατάμε! Πείτε κάτι που εννοείτε, πράξτε αυτό που λέτε. Μπορείτε; Αν όχι, σε τι διαφέρετε απ’ τον εχθρό σας; Σας βαρέθηκα!

Κάποιοι είπαν πως ο Χριστούλας έπασχε από καρκίνο και γι αυτό αυτοκτόνησε.  Κάπου αλλού διάβασα πως δεν είχε οικονομικά προβλήματα και πως ζούσε μια αξιοπρεπή ζωή. Δεν ξέρω τι απ’ όλα είναι αλήθεια αλλά κρίνοντας από το σημείωμα που άφησε, ο ίδιος επέλεξε να προβεί σε μία απονενοημένη πολιτική πράξη. Με τον θάνατό του θέλησε να εμπνεύσει, να λειτουργήσει ως θρυαλλίδα της επανάστασης που ονειρευόταν, να κάνει τους Έλληνες να πιάσουν τα όπλα και να ανατρέψουν την «κυβέρνηση Τσολάκογλου». Γι αυτό επέλεξε την πλατεία Συντάγματος. Ονειρεύτηκε να συμβολίσει και να εμπνεύσει τη νέα λαϊκή επανάσταση. Πιστεύω πως ο ίδιος θα ήταν ικανοποιημένος από όσα ακούστηκαν στην πολιτική του κηδεία. Όχι όμως κι από το πολιτικό αποτέλεσμα της πράξης του. Γιατί παρά τις κορώνες για το αίμα που ζητάει εκδίκηση και τις κουταμάρες περί «ποιητικού θανάτου», ένα είναι σίγουρο: η αυτοκτονία του Δημήτρη Χριστούλα δεν έφερε καμία επανάσταση. Προκάλεσε κάποιες συμπλοκές των ΜΑΤ με τους διαδηλωτές το ίδιο βράδυ, σοβαρούς τραυματισμούς και συλλήψεις. Όμως, κατάφερε να προσωποποιήσει στη συλλογική μας συνείδηση το κύμα των αυτοκτονιών που σαρώνει τη χώρα (ειδήσεις αυτοκτονιών λόγω οικονομικών προβλημάτων τις τελευταίες μέρες: Καστοριά, Κρήτη, Καβάλα και ξανά Κρήτη). Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Χωρίς να τον γνωρίζω προσωπικά, έχω την αίσθηση πως ο ίδιος ο Χριστούλας ήταν ένας αγνός ιδεολόγος. Οι εποχές όμως έχουν αλλάξει και οι προτροπές του για ένοπλη επανάσταση δεν πιάνουν τόπο σήμερα. Ευτυχώς.

dsc00111

Ήθελα να γράψω κάτι και για όσα είπε η κόρη του εκλιπόντος αλλά το αφήνω. Είμαι σίγουρη ότι ο ηρωισμός που συνοδεύει (ή όχι) τον θάνατο του πατέρα της, δεν αλλάζει σε τίποτα τον μεγάλο πόνο που πρέπει να νιώθει…

Προχθές το πρωί στο Σύνταγμα, ο κόσμος εξακολουθούσε να πλησιάζει το δέντρο δίπλα στο οποίο αυτοκτόνησε ο Δημήτρης Χριστούλας. Οι περισσότεροι στέκονταν σιωπηλοί. Λίγοι διάβαζαν τα σημειώματα, κάποιοι άφηναν λουλούδια. «Κρίμα. Για τον άνθρωπο πάνω απ’ όλα, κρίμα» μου είπε με σιγανή φωνή μία άγνωστή μου ηλικιωμένη κυρία. «Κρίμα», της είπα κι εγώ και το εννοούσα.

Ἐπιτάφιο

Ἐδῶ ἀναπαύεται
Ἡ μόνη ἀνάπαυση τῆς ζωῆς του
Ἡ μόνη του στερνὴ ἱκανοποίηση
Νὰ κείτεται μαζὶ μὲ τοὺς ἀφέντες του
Στὴν ἴδια κρύα γῆ, στὸν ἴδιο τόπο.

Μανόλης Αναγνωστάκης

(ανάρτηση από 12 Απριλίου 2012)

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s