Πώς η έλλειψη ενός κτητικού επιθέτου μπορεί να παρασύρει έναν αθώο αναγνώστη

732192_bored

Εχθές το βράδυ παρακολούθησα την εκδήλωση «Τα σημαντικότερα βιβλία του 2011 κατά την κρίση των εκδοτών» στη Στοά του Βιβλίου. Ομιλητές ήταν η Ελισάβετ Αρσενίου, επίκ. καθηγήτρια Δημοκριτείου Παν/μίου και συγγραφέας, η Ειρήνη Δάγλα από τις εκδόσεις Gutenberg και ο Νίκος Γ. Ξυδάκης, αρχισυντάκτης τής εφημερίδας Καθημερινή και παλιός τεχνοκριτικός. Δυστυχώς η εκδήλωση ήταν πληκτική και, κατά τη γνώμη μου, κενή περιεχομένου.

Κατ’αρχήν, η όλη σύλληψη της ιδέας, δηλαδή να επιλέξει ο κάθε εκδότης ποια από τα βιβλία που εξέδωσε ο ίδιος ήταν τα σημαντικότερα της χρονιάς που πέρασε, ήταν απογοητευτική. Θέλω να πω, αν τα υπόλοιπα δεν ήταν σημαντικά βιβλία, γιατί τα βγάλατε; Ή εντέλει, ας υπήρχε ένα σημείωμα του κάθε εκδότη σχετικά με τα κριτήριά του για την επιλογή των συγκεκριμένων βιβλίων! Όχι μόνο ποια, αλλά και γιατί! Αυτό θα είχε ίσως κάποιο ενδιαφέρον.

Δεύτερον, η διαδικασία αυτή οδήγησε σε γελοιότητες όπως το να παίρνουμε στα χέρια μας έναν κατάλογο όπου προτείνεται ως ένα εκ των σημαντικότερων βιβλίων της χρονιάς οι 30λεπτες συνταγές του Τζέιμι Όλιβερ ή, ακόμα χειρότερα, αυτές του Ευτύχη Μπλέτσα. Ευχαριστούμε, ευχαριστούμε…  Καταπληκτικές επιλογές και νιώθω άσχημα που δεν έχω διαβάσει αυτά τα σημαντικά βιβλία, αλήθεια!

Και τώρα εις την άβυσσο του νοήματος..: ποιο ακριβώς ήταν το νόημα της εισήγησης της κυρίας Αρσενίου που καθ’όλα τα 25 λεπτά που μίλησε μας αράδιαζε τίτλους επί τίτλων επί τίτλων και τίποτε άλλο; Ξέρουμε να διαβάζουμε, τα πήραμε και τυπωμένα. Επίσης μπορούμε κι εμείς, ως απλό κοινό με κοινό νου, να τα κατηγοριοποιήσουμε, ας πούμε «και ας πάμε τώρα στην ποίηση όπου εκδόθηκαν καταπληκτικά έργα, για παράδειγμα το Α, το Β, αλλά και το Γ, ω, τι καλά». Δεν ήταν απλά πληκτικό. Πληκτικό μπορεί να είναι και κάτι που απλά δεν σε ενδιαφέρει. Ήταν κενό νοήματος, τη στιγμή που υπήρχε τυπωμένο φυλλάδιο με το όνομα του εκδότη και τις επιλογές του.

Η σύντομη εισήγηση της κυρίας Δάγλα ήταν σε άλλο μήκος κύματος, καταγγελτική κατά της μοδός και τόσο γεμάτη στερεότυπα που μου προκάλεσε έναν απίστευτο εκνευρισμό, πράγμα που σπανίως μου συμβαίνει σε δημόσιες ομιλίες. Και τι δεν ακούσαμε! Για υπαλλήλους του ΙΚΑ που το μόνο που τους ενδιέφερε να συζητούν ήταν οι καλοκαιρινές τους άδειες (εν ολίγοις, «τι πλέμπα, Θεέ μου»), για το σπίτι του γείτονα που χτιζόταν στο δάσος κι εμάς δεν μας ενδιέφερε (κελ ντεκαντάνς), για την καταδικαστέα ομφαλοσκόπηση των συγγραφέων και των καλλιτεχνών γενικότερα (ξαναλέω, σε μία εκδήλωση όπου οι εκδότες μάς ανακοίνωσαν ποια από τα δικά τους βιβλία θεωρούν σημαντικά), για την πολιτιστική κρίση που θα αργήσουμε να ξεπεράσουμε γιατί είμαστε ακαλλιέργητοι ή ατομιστές και άλλα φαιδρά.

Θα ήθελα να πω σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που έχουν παρόμοια στάση και άποψη με αυτήν της κυρίας Δάγλα, και είναι πολλοί και πολλές, ότι όσο υπάρχει ελίτ, θα υπάρχει και πλέμπα. Όσο ζητάτε διαπιστευτήρια κουλτούρας, τόσο θα κατηγορείτε την κρίση και τα επεισόδια που εμποδίζουν τον κόσμο να παρευρεθεί στις (κατα)πληκτικές εκδηλώσεις σας. Όσο λυπάστε για το χαμηλό πνευματικό επίπεδο των συμπολιτών μας, τόσο θα ομφαλοσκοπείτε γιατί δεν θα έχετε άλλο καταφύγιο και θα αγωνιάτε να γεμίζετε τις αίθουσες για τις ομιλίες σας. Όλοι συζητούν για την κρεατομηχανή της μαζικής κουλτούρας και τα δεινά που επιφέρει στην καλλιέργειά μας. Ωραία. Σταματήστε να εκδίδετε αηδίες, σταματήστε να διαφημίζετε αηδίες και αναλάβετε τις ευθύνες σας. Κι αν βαριέστε να τα κάνετε όλα αυτά, τολμήστε τουλάχιστον να ανοίξετε μία συζήτηση που θα έχει αξία:  μιλήστε για την κρεατομηχανή του ελιτισμού.

Σε μία χώρα που έχει μελοποιήσει τους σπουδαιότερους ποιητές της, σε μία χώρα που η ποίηση τραγουδιέται από τις μάζες, υπάρχουν άνθρωποι σαν την κυρία Δάγλα που προφανώς φαντάζονται ότι όλοι οι Ιρλανδοί κοιμούνται και ξυπνάνε με τον Μπέκετ, ενώ εμείς εδώ μιλάμε για τις καλοκαιρινές μας άδειες και πέρα βρέχει. Το ποιος είναι αξιολύπητος είναι κάτι σχετικό τελικά…

Δυστυχώς ούτε ο Νίκος Ξυδάκης κατάφερε να σώσει τη βραδιά: έκανε μια προσέγγιση στους λόγους που οδηγήσαν αρκετά βιβλία οικονομικής θεωρίας και πολιτικής ιστορίας να διαβαστούν περισσότερο τη χρονιά που πέρασε, αλλά τίποτα παραπάνω. Η συζήτηση θερμάνθηκε κάπως όταν ο Λουκάς Αξελός των εκδόσεων «Στοχαστής» αναρωτήθηκε πού είναι ο σημερινός Τσίρκας και ο σημερινός Χάκκας. Ο συγγραφέας Ανδρέας Μήτσου τού απάντησε ότι ο συγγραφέας εκφράζεται μέσα από τα έργα του και όχι φυσική παρουσία σε διαδηλώσεις κλπ (άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε δηλαδή) και μετά ξεκίνησε η γνωστή συζήτηση του κατά πόσο ο «πνευματικός άνθρωπος» (λες και όλοι οι συγγραφείς είναι πνευματικοί άνθρωποι…) οφείλει ή δεν οφείλει να είναι παρών σε όσα συμβαίνουν στην κοινωνία, τι σημαίνει «παρών», τι έχει ανάγκη ο τόπος, ποια η αποστολή του συγγραφέα σ’ αυτόν τον μάταιο κόσμο κλπ κλπ…

Σ’ αυτό το σημείο αποχώρησα μην αντέχοντας άλλο τις χιλιοειπωμένες κουβέντες περί «ευθύνης του πνευματικού κόσμου» εντελώς απογοητευμένη, καθώς ήλπιζα ότι οι εν λόγω πνευματικοί άνθρωποι που παρευρέθηκαν στη χθεσινοβραδυνή συζήτηση θα είχαν αν μη τι άλλο συνειδητοποιήσει ότι αυτά τα ζητήματα περί των οποίων διατυπώνουν παθιασμένες απόψεις, έχουν λυθεί προ πολλού.

Πόσο πιο ενδιαφέρουσα θα ήταν η συζήτηση αν καλούνταν οι εκδότες να επιλέξουν τους σημαντικότερους τίτλους που έβγαλαν οι ανταγωνιστές και συνάδελφοί τους, αν μας έλεγαν ποια βιβλία ζήλεψαν και γιατί, αντί να μας παρουσιάζουν λίστες με τα ευπώλητά τους και, κυρίως χωρίς να γίνεται κανένας λόγος για τα κριτήρια επιλογής των βιβλίων αυτών. Για ποιο λόγο να προσέλθει κάποιος για να παρακολουθήσει μια τέτοια συζήτηση; Προσωπικά, ανέμενα καλύτερα, πιο ζωντανά πράγματα.

Τέλος, έτσι για να μην το αμελήσω και αυτό, την επόμενη φορά που θα διανεμηθεί ένας κατάλογος που περιλαμβάνει μεταφρασμένα έργα, καλό θα είναι η Στοά του Βιβλίου, αν μη τι άλλο, να μεριμνά και για τη δημοσίευση του ονόματος του μεταφραστή.

— Σημ: το παραπάνω κείμενο γράφτηκε στις 23/05/2012 και αφορά στην εκδήλωση που έγινε την Τρίτη 22/5/2012 στη Στοά του Βιβλίου με τον ελλειπή τίτλο «Τα σημαντικότερα βιβλία του 2011 κατά την κρίση των εκδοτών». Έλλειπε το «μας».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s